bas elfrinkVERDER DAN LINKS

Het is tijd voor een herverkaveling van het Nederlandse partijpolitieke landschap, zeker ook in het gebied dat bekendstond als Links. En voor een partij die de huidige grenzen overstijgt en tegelijk het nieuwe grondgebied duidelijk afbakent.

EEN PARTIJPOLITIEK INITIATIEF
Partijen zijn niet meer zo makkelijk in te delen in links-midden-rechts. Dwars daar doorheen loopt de indeling in progressief-conservatief. Ooit hoorde progressief bij links, zoals ook radicaal, sociaal, rood, duurzaam, groen, bevrijding.

Maar nu kan het gebeuren dat GroenLinks haarzelf progressief en vrijzinnig vindt tegenover een conservatieve SP, die haar weer te liberaal noemt. De sociaal-democratische PvdA strijdt met de Socialistische Partij om het primaat op links / rood. D66 plaatst zich als progressieve partij nadrukkelijk in het- radicale- midden. De Partij voor de Dieren profileert zich als groen / duurzaam, maar niet als links. (De PVV kun je op sommige punten links noemen, de CU of het CDA sociaal, de VVD progressief.)

De bestaande indeling in partijen is verwarrend en eigenlijk onbruikbaar geworden, de politiek lijkt soms één pot nat. Het gaat er veelal over procenten meer of minder, niet over achterliggende maatschappijvisies. Wat links is, is onduidelijk.

Daar komt nog bij dat linkse, progressieve, of groene partijen als de PvdA, de SP, GroenLinks, D66 en de PvvD, moeizaam samenwerken en niet echt voor elkaar kiezen. Ze zijn eerder elkaars concurrenten. Zelfs in recente tijden van ‘het meest rechtse kabinet ooit’ en de financieel-economische crisis die een crisis van het kapitalisme en de vrije markt is en dus rechts genoemd kan worden. De recente verkiezingsuitslag en kabinetsformatie hebben de linkse samenwerking helemaal achter de horizon doen verdwijnen.

Met het ‘Kunduz-akkoord’ werd onder de noemer ‘verantwoordelijkheid nemen’ gedaan alsof er geen fundamentele politieke verschillen tussen partijen links en rechts bestaan. En of er een objectieve, technocratische midden-oplossing voor de crisis mogelijk is, zonder het financieel-economische systeem als zodanig ter discussie te stellen.

Het aanstaande VVD-PvdA-kabinet combineert ogenschijnlijk moeiteloos twee tegenstrijdige maatschappijvisies. Of zijn die in de kern toch niet zo tegenstrijdig?

Partijen zijn op zoek naar hun ideologie, hun bestaansrecht. En links is geen verbindend begrip meer in de Nederlandse politiek.

Wat zijn nu de waarden achter (voorheen) linkse politiek, in heel grote lijnen? Die zijn terug te voeren op het aloude ‘vrijheid, gelijkheid en broederschap’. Anders gezegd: bevrijding, gelijkwaardigheid en solidariteit.

Bevrijding uit armoede, achterstand en uitbuiting, van onrecht en onderdrukking. Individuele vrijheid, emancipatie en kansen voor zelfontplooiing voor iedereen. Gelijkwaardigheid van alle mensen, met dezelfde (democratische en juridische) rechten en plichten. Ongeacht sexe, huidkleur, sexuele geaardheid, afkomst, opleiding, levensovertuiging. Vrijheid voor de één betekent niet onvrijheid voor de ander. Solidariteit tussen mensen, volkeren en generaties. Samenleven, rekening houden met anderen, verantwoordelijkheid nemen voor elkaar, opkomen voor kwetsbaren en het kwetsbare. Dit betekent onder meer:

Er zit een grens aan individuele zelfverrijking en particulier bezit. Iedereen heeft recht op bestaanszekerheid, ook degenen die niet kunnen werken. De economie moet verduurzaamd, dat wil zeggen niet langer gebaseerd op eeuwige groei op krediet, op plundering en verspilling van grondstoffen en de vervuiling en afbraak van het milieu. En ook niet op het uitpersen van goedkope arbeidskrachten. De waarde van dingen wordt niet alleen in geld uitgedrukt. Kunst en wetenschap zijn een verrijking. Conflicten worden zo min mogelijk met wapens beslecht, ABC-wapens de wereld uit. De menselijke maat is de norm.

Het draait om de plaats van het individu ten opzichte van de samenleving. Politiek gaat over verdeling van schaarse middelen. (Voorheen) links vult dit wezenlijk anders in dan (voorheen) rechts.

Bij links staat solidariteit centraal, als ‘middel tot individuele vrijheid’, als verbinding tussen gelijkwaardigheid en bevrijding. Bij rechts staat individuele vrijheid centraal, in de –ijdele- verwachting dat de samenleving als geheel daar ook beter van wordt.

Een nieuwe partij voor wie vroeger links was, of nog steeds is, of zou kunnen zijn, is er niet van vandaag op morgen. Het initiatief Verder dan Links wil de komst van deze partij helpen voorbereiden en mogelijk maken. Door te onthouden waar we vandaan komen en opnieuw te waarderen waar we nu staan en waar we heen willen. Door de volgende stap te maken, voorbij links.

 

Tot slot.

Toen in 1989 de Muur viel en het ‘reëel bestaand socialisme’ instortte, ontstond ‘van onderop’ GroenLinks als bundeling van vier linkse partijen. Momenteel beleven we de ontmaskering van het ‘reëel bestaand kapitalisme’. Er is een breed besef dat een fundamentele verandering nodig is en dat we daarvoor de handen ineen moeten slaan.

Hier en nu is de plaats en de tijd.

Bas Elfrink,

Calafat, 19 oktober 2012

voorbij de linkse kerk

 

icon
 

Verder dan Links houdt zich bezig met:

1. Heroriëntatie op en herbenoeming en scherpe afbakening van (voorheen) linkse waarden. Geen blauwdruk voor Utopia; de samenleving is nooit af en blijft zich ontwikkelen in veranderende omstandigheden. Wel een duidelijke beginselverklaring die de basis is voor politieke programma’s.

2. Bundeling van de krachten van mensen -al dan niet verbonden aan bestaande politieke partijen- die zich hierin herkennen. Voorbereiding en oprichting van een hierop gebaseerde nieuwe politieke partij, waar geen oudlinks etiket op te plakken is. Daarmee een bijdrage leveren aan herinrichting van het partijpolitieke landschap en het herstellen van de functie van ‘de politiek’ als ontmoetingsplek voor fundamenteel verschillende maatschappijvisies.

Parlementaire democratie is méér dan alleen partijpolitiek. Maar Verder dan Links concentreert zich daar wel op. Het beoogt deel te zijn van een partijpolitieke beweging, die uit wil groeien tot een politieke partij die meedoet aan de verkiezingen op de verschillende niveau’s. Dus geen maatschappelijke beweging/ organisatie met een deel-doel. Politieke partijen en maatschappelijke organisaties hebben verschillende rollen, die uit elkaar gehouden dienen te worden. Natuurlijk kan en moet er wel volop kruisbestuiving plaatsvinden.

Het karakter van Verder dan Links is positief kritisch, opbouwend, open en uitnodigend, niet in hokjes te plaatsen, niet betuttelend en betweterig, duidelijk, respectvol, authentiek, niet ego-gestuurd, vragend en onderzoekend, krachtig maar bescheiden.

 

 

bas elfrink calafat